हैदराबादको हाइटेक सिटीस्थित यशोदा हस्पिटलमा नेफ्रोलोजी तथा ट्रान्सप्लान्ट सेवा विभागका प्रमुख (HOD) तथा क्लिनिकल डायरेक्टर डा. राजशेखर चक्रवर्ती मदरासुका अनुसार, मधुमेह र उच्च रक्तचापलाई प्रायः अलग-अलग समस्याका रूपमा उपचार गरिन्छ। वास्तवमा, यी एक अर्कासँग घनिष्ठ रूपमा जोडिएका हुन्छन् र तिनले मुटु, रक्तनली तथा मिर्गौलालाई क्रमशः क्षति पुर्याउन सक्छन्। अनियन्त्रित रक्तशर्कराले मिर्गौलामा रगत छान्ने साना रक्तनलीहरूलाई हानि पुर्याउँछ, जबकि उच्च रक्तचापले ती संवेदनशील छान्ने भागहरूभित्रको चाप बढाउँछ। समय बित्दै जाँदा, यसले मिर्गौलाको दीर्घकालीन रोग र मुटुको रोग निम्त्याउन सक्छ, साथै गम्भीर अवस्थामा डायलासिसको आवश्यकता पर्न सक्छ।
यस चक्रलाई रोक्ने अझ प्रभावकारी विधि ‘कार्डियोभास्कुलर-किड्नी-मेटाबोलिक’ (CKM) दृष्टिकोण हो। यसले मोटोपन, इन्सुलिन प्रतिरोध, मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मिर्गौला रोग र मुटु तथा रक्तनलीसम्बन्धी रोगबीचको अन्तरनिर्भरतालाई स्वीकार गर्दछ। तसर्थ, बिरामीको रक्तचाप वा रगतमा चिनीको मात्रामा मात्र ध्यान केन्द्रित गर्नुको सट्टा, उपचार गर्दा बिरामीको समग्र जोखिमलाई विचार गर्नुपर्छ।
डा. राजशेखर चक्रवर्ती मदरासुका अनुसार, प्रारम्भिक जाँच नै पहिलो कदम हो। मधुमेह वा उच्च रक्तचाप भएका व्यक्तिहरूमा रक्तचाप, रगतमा ग्लुकोज वा HbA1c, अनुमानित ग्लोमेरुलर फिल्ट्रेसन रेट सहितको सीरम क्रिएटिनिन, र पिसाबमा एल्बुमिन-देखि-क्रिएटिनिनको अनुपातको समय-समयमा जाँच गरिनुपर्छ। यी परीक्षणहरूले लक्षणहरू देखा पर्नुअघि नै क्षति पत्ता लगाउन सक्छन्, किनकि मिर्गौलाको रोग कुनै पनि लक्षण नदेखिई वर्षौंसम्म रहन सक्छ।
जोखिमका कारकहरुलाई अनुशासित रूपमा नियन्त्रण गर्नु दोस्रो चरण हो। चिकित्सकको सल्लाहबमोजिम, बिरामीहरूले तोकिएका औषधिहरू नियमित रूपमा सेवन गर्नुपर्छ, आफ्नो रक्तचाप र रगतमा चिनीको मात्रामा ध्यान दिनुपर्छ, स्वस्थ वजन कायम राख्नुपर्छ, प्रशोधित खानेकुरा र नुनको सेवन सीमित गर्नुपर्छ, सुर्तीजन्य पदार्थबाट टाढा रहनुपर्छ र शारीरिक रूपमा सक्रिय रहिरहनुपर्छ। सामान्य मात्रामा वजन घटाउँदा र ग्लुकोजको स्तरलाई राम्रोसँग व्यवस्थापन गर्दा मुटु र मिर्गौलामा पर्ने भार कम गर्न सकिन्छ। सिलगढ़ीस्थित हाम्रो केन्द्रमा विशेष परामर्श तथा उपचार सेवा लिन र अपोइन्टमेन्ट बुक गर्न, कृपया [ 08065906179 / 0805906168 / 08065906114 ] मा फोन गर्नुहोस् वा www.yashodahospitals.com मार्फत अनलाइन बुकिङ गर्नुहोस्।
व्यक्तिगत उपचार पनि आवश्यक छ। पिसाबमा एल्बुमिन भएका बिरामीहरूले ACE इनहिबिटर वा एन्जियोटेन्सिन रिसेप्टर ब्लकर जस्ता केही रक्तचाप औषधिहरूबाट मृगौला सुरक्षाबाट लाभ उठाउन सक्छन्। SGLT2 इनहिबिटर्स र GLP-1 मा आधारित औषधिहरू जस्ता नयाँ उपचार विधिहरूले टाइप २ मधुमेह भएका उपयुक्त व्यक्तिहरूमा ग्लुकोज नियन्त्रणमा सुधार ल्याउनुका साथै मुटु तथा मिर्गौलासम्बन्धी फाइदाहरू पनि प्रदान गर्न सक्छन्। यी औषधिहरू इजाजतपत्र प्राप्त चिकित्सकद्वारा सिफारिस गरिनुपर्छ र तिनको निगरानीमा प्रयोग गरिनुपर्छ। डा. राजशेखर चक्रवर्ती मदरासु, यशोदा हस्पिटल (हाइटेक सिटी, हैदराबाद) मा नेफ्रोलोजी तथा ट्रान्सप्लान्ट सेवा विभागका प्रमुख (HOD) र क्लिनिकल डायरेक्टर हुनुहुन्छ। उहाँको टोलीले सिलगढ़ीस्थित हाम्रो केन्द्रमा विशेष परामर्श र उपचार सेवा प्रदान गर्न हरेक महिना भ्रमण गर्दछ। अपोइन्टमेन्ट लिनका लागि कृपया [08065906179 / 0805906168 / 08065906114] मा फोन गर्नुहोस् वा https://www.yashodahospitals.com/ मार्फत अनलाइन बुकिङ गर्नुहोस्।
अन्त्यमा, चिकित्सक, मधुमेह रोग विशेषज्ञ, मिर्गौला रोग विशेषज्ञ, मुटु रोग विशेषज्ञ, पोषण विशेषज्ञ र बिरामीहरूको सहभागितामा गरिने समन्वयात्मक फलो-अप मार्फत CKM हेरचाह सबैभन्दा प्रभावकारी हुन्छ। मधुमेह हुँदैमा अनिवार्य रूपमा डायलाइसिस नै गर्नुपर्छ भन्ने छैन। रोगको समयमै पहिचान, निरन्तर उपचार र एकीकृत हेरचाहले मिर्गौलाको कार्यक्षमता जोगाउन तथा बिरामीहरूलाई लामो र स्वस्थ जीवन जिउन मद्दत गर्न सक्छन्।
