ताकेदा बायोफार्मास्युटिकल्स इन्डिया प्राइभेट लिमिटेडले आज ड्रग कन्ट्रोलर जनरल अफ इन्डिया (DCGI) ले ४ देखि ६० वर्ष उमेर समूहका व्यक्तिहरूमा डेंगु रोगको रोकथामका लागि ताकेदाको डेंगु वैक्सीन, क्युडेङ्गलाई बजार अनुमति (CT-20, नयाँ औषधि र क्लिनिकल ट्रायल (NDCT) नियमहरू, २०१९) प्रदान गरेको घोषणा गरेको छ। क्युडेङ्गा भारतमा स्वीकृत पहिलो डेंगु वैक्सीन हो। यसलाई वैक्सीन लगाउनुअघि कुनै परीक्षणको आवश्यकता बिना नै, यसअघि डेंगुको संक्रमण भए वा नभएका व्यक्तिहरूमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। यो स्वीकृतिले भारतमा डेंगु रोकथामका प्रयासहरूलाई सुदृढ पार्ने दिशामा महत्त्वपूर्ण कदमको रूपमा काम गरेको छ, जहाँ यो रोग अझै पनि जनस्वास्थ्यको एक प्रमुख चुनौतीको रूपमा रहेको छ। डेंगु लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्ने एक भाइरल रोग हो, जसले विश्वका १२५ भन्दा बढी मुलुकहरूमा फैलिएर जनस्वास्थ्यमा गम्भीर चुनौती खडा गरेको छ। विश्वभर डेंगुको कुल भारमध्ये करिब एक तिहाइ हिस्सा भारतमा रहेको छ। सन् २०२५ मा, रिपोर्ट गरिएका बिरामीहरूको संख्या १ लाख १३ हजारभन्दा बढी थियो, तर मोडलिङ विश्लेषणहरूले भारतमा डेंगुको वास्तविक प्रभाव रिपोर्ट गरिएको भन्दा निकै उच्च रहेको र सम्भवतः हरेक वर्ष करोडौँको संख्यामा संक्रमण भइरहेको संकेत गर्दछन्।
इन्टरकन्टिनेन्टल मार्केट्सका प्रमुख डा. महेन्द्र नायकले भन्नुभयो, “डेंगु जनस्वास्थ्यको क्षेत्रमा बढ्दो चुनौती हो र भारतलाई निरन्तर, प्रमाणमा आधारित रोकथामको आवश्यकता छ। क्युडेङ्गा (QDENGA) को पछिल्लो सात वर्षको तथ्याङ्कले चारै वटा सेरोटाइपहरू विरुद्ध डेंगु संक्रमण र अस्पताल भर्ना हुनुपर्ने अवस्थाबाट निरन्तर सुरक्षा प्रदान गरिरहेको देखाउँछ; जुन समुदाय र स्वास्थ्य प्रणालीहरूका लागि एउटा महत्त्वपूर्ण आधार हो।” सन् २०२२ मा सार्वजनिक भएयता क्युडेङ्गा लाई ४३ देशमा स्वीकृति प्राप्त भएको छ र विश्वभर यसका ३ करोड २० लाखभन्दा बढी डोज वितरण गरिएका छन्। यो स्वीकृति भारतमा डेंगु रोकथामको प्रयासलाई सुदृढ पार्ने दिशामा एउटा महत्त्वपूर्ण कदम हो। ताकेदाको २४५ वर्ष लामो विरासत र खोपको क्षेत्रमा ७० वर्षभन्दा बढीको विशेषज्ञतालाई थप सुदृढ बनाउँदै, न्यायसङ्गत र दिगो पहुँच सुनिश्चित गर्नका लागि जनस्वास्थ्य अधिकारीहरू, स्वास्थ्यकर्मीहरू र साझेदारहरूसँग मिलेर काम गर्न हामी प्रतिबद्ध छौँ। व्यापक रूपमा फैलिएको रोगको उपस्थिति, तीव्र सहरीकरण र लामखुट्टेको वृद्धिलाई बढावा दिने जलवायु-सम्बन्धी कारकहरूका कारण हरेक वर्ष लाखौं भारतीयहरू जोखिममा रहन्छन्। यसले डेंगुलाई वर्षभरि नै रहने जनस्वास्थ्यको खतरा बनाएको छ, साथै मौसमी रूपमा यसको प्रकोप बढ्दा स्वास्थ्य सेवा प्रणालीमाथि निरन्तर दबाब पर्ने गरेको छ। डेंगुको व्यवस्थापन पनि जटिल छ र यसको कुनै विशिष्ट उपचार छैन। यो तीव्र गतिमा गम्भीर तथा ज्यान जोखिममा पार्ने जटिलतामा परिणत हुन सक्छ, जसका लागि अस्पताल भर्ना र सघन उपचारको आवश्यकता पर्दछ।
दक्षिण-पूर्वी एसिया तथा भारत क्लस्टरका महाप्रबन्धक पिटर स्ट्राइबलले भने, “डेंगु एक साझा क्षेत्रीय चुनौती हो, जसका लागि सीमापार तथा विभिन्न क्षेत्रहरूबीच सहकार्य आवश्यक छ।” ताकेदा दक्षिण र दक्षिण-पूर्वी एसियाभरिका सरकारहरू, जनस्वास्थ्य अधिकारीहरू, स्वास्थ्यकर्मीहरू र साझेदारहरूसँग मिलेर काम गर्न प्रतिबद्ध छ; जसको उद्देश्य क्युडेङ्गा (QDENGA) स्वीकृत र सिफारिस गरिएका स्थानहरूमा यसको पहुँचलाई सहयोग गर्नु मात्र नभई, निगरानी (सर्फेलेन्स), सचेतना, कीट नियन्त्रण (भेक्टर कन्ट्रोल) र सामुदायिक सहभागिता जस्ता डेंगु रोकथामका बृहत्तर प्रयासहरूलाई सुदृढ बनाउनु पनि हो। हाम्रो उद्देश्य प्रत्येक देशको आवश्यकतालाई प्रतिविम्बित गर्ने दिगो तथा प्रमाण-आधारित समाधानहरूमा योगदान पुर्याउनु हो।दक्षिण-पूर्वी एसिया तथा भारत क्षेत्रका चिकित्सा मामिला प्रमुख डा. गोह चु बेङले भन्नुभयो, “भारतमा डेंगुको भार निकै ठूलो छ र यहाँका विभिन्न क्षेत्रमा डेंगु भाइरसका चारै वटा सेरोटाइपहरू एकैसाथ फैलिरहेको पाइएको छ। ‘क्युडेङ्गा’ (QDENGA) लाई यसअघि संक्रमण भए वा नभएको जुनसुकै अवस्थामा पनि चारै वटा सेरोटाइपविरुद्ध सुरक्षा प्रदान गर्ने गरी तयार पारिएको हो।” यसको स्वीकृतिले भेक्टर नियन्त्रण, निगरानी, सामुदायिक सचेतना र अन्य जनस्वास्थ्य उपायहरूसँगै डेंगु रोकथामका लागि भारतको बृहत् दृष्टिकोणलाई सुदृढ पार्ने दिशामा एउटा महत्त्वपूर्ण कदमको प्रतिनिधित्व गर्दछ। भारतमा प्राप्त यो स्वीकृति ताकेदा को विश्वव्यापी क्लिनिकल विकास कार्यक्रमका नतिजाहरूमा आधारित छ; यस कार्यक्रममा रोगको प्रकोप हुने र नहुने दुवै क्षेत्रका २८,००० भन्दा बढी सहभागीहरू संलग्न रहेका १९ वटा चरण १, २ र ३ का क्लिनिकल परीक्षणहरू समावेश थिए। यसमा प्रमुख चरण-३ (पिजोटल फेज III) को टाइड्स (TIDES / DEN-301) परीक्षण समावेश थियो, जस अन्तर्गत क्युडेङ्गाको दीर्घकालीन सुरक्षा र प्रभावकारिता दुवैको मूल्याङ्कन गर्नका लागि लामो अवधिभर आठवटा देशका २०,००० भन्दा बढी सहभागीहरूमा यस वैक्सीनको परीक्षण गरिएको थियो। दोस्रो मात्रा लगाएको १२ महिनापछि, यस अध्ययनले आफ्नो प्राथमिक लक्ष्य पूरा गर्यो र भाइरोलोजिकल रूपमा पुष्टि भएको डेंगु (VCD) विरुद्ध वैक्सीनको समग्र प्रभावकारिता ८०.२% रहेको देखायो। १८ महिनाको अवधिमा, यस अध्ययनले डेंगुका कारण अस्पताल भर्ना हुनुपर्ने अवस्था विरुद्ध ९०.४% प्रभावकारिता पनि देखायो, जसले अध्ययनको एउटा मुख्य सहायक मापदण्ड पूरा गर्यो। ४.५ वर्षपछि, डेंगुका कारण अस्पताल भर्ना हुनुपर्ने अवस्था रोक्न क्युडेङ्गाको दुई मात्राले ८४.१% प्रभावकारिता देखाएको छ। विशेष गरी, यो वैक्सीनले डेंगु भाइरसका चारै वटा सेरोटाइपहरू विरुद्ध सात वर्षसम्म निरन्तर सुरक्षा र प्रभावकारिता कायम राखेको पाइएको छ। यो स्वीकृतिलाई भारतीय सहभागीहरूमा गरिएको ‘फेज ३’ क्लिनिकल परीक्षण (DEN-302) को तथ्याङ्कले पनि समर्थन गर्दछ; उक्त परीक्षणले ४ देखि ६० वर्ष उमेर समूहका व्यक्तिहरूमा वैक्सीनको सुरक्षा र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता उत्पन्न गर्ने गुणको मूल्याङ्कन गरेको थियो। यस अध्ययनले स्वस्थ वयस्क, किशोरकिशोरी र बालबालिकाहरूमा क्युडेङ्गा सहनयोग्य, सुरक्षित र रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने पाइएको प्रमाणित गरेको छ। वैक्सीनको सुरक्षा र प्रभावकारितालाई अझ गहिराइपूर्वक बुझ्नका लागि यी क्लिनिकल नतिजाहरूलाई वास्तविक-विश्वको प्रमाण संकलन (रियल-वर्ल्ड एभिडेन्स जेनेरेसन) र निरन्तर फार्माकोभिजिलेन्स ले थप बल पुर्याएका छन्।
